10 truyện ngôn tình kinh điển định hình cả thể loại (và lý do)

Tranh luận về ngôn tình trên BookTok Việt Nam giống như một môn thể thao đối kháng. Có người hỏi "ngôn tình nào đáng đọc nhất?", và ba mươi câu trả lời bay đến cùng lúc. Một nửa nhắc Cố Mạn. Một nửa nhắc Đường Thất Công Tử. Không ai chốt được.

Tôi đã đọc hết mười cuốn dưới đây. Đây là danh sách thực sự.

Mười cuốn ngôn tình kinh điển, sắp xếp theo thứ tự chúng đã thay đổi cả thể loại. #1 là cuốn dạy độc giả Việt Nam thế nào là một câu chuyện slow-burn hiện đại. #10 là cuốn cuối cùng được coi là chuẩn mực trước khi web novel hiện đại phân hoá hoàn toàn thị trường.

Mỗi cuốn vào danh sách không phải vì nổi tiếng, mà vì nó dạy được điều gì đó cho thể loại mà các cuốn sau phải xử lý.

---

Hà Dĩ Sênh Tiêu Mặc (何以笙箫默)Cố Mạn (2003)

Cuốn ngôn tình hiện đại đầu tiên dạy độc giả Việt Nam thế nào là một slow-burn campus romance. Bảy năm yêu đơn phương, bảy năm xa cách, bảy giây nhận ra nhau lại. Đó là công thức Cố Mạn đặt ra và toàn bộ thể loại sao chép sau đó.

Bản phim 2015 với Chung Hán Lương và Đường Yên khiến cuốn này trở thành chuẩn mực không thể tránh. Mỗi tác giả ngôn tình hiện đại sau Cố Mạn đều viết trong cái bóng của Hà Dĩ Sâm: nhân vật chính nam lạnh lùng nhưng đắm đuối.

Bắt đầu từ đây nếu bạn vẫn chưa biết ngôn tình hiện đại là gì.

Bộ Bộ Kinh Tâm (步步惊心)Đồng Hoa (2005)

Cuốn xuyên không kinh điển. Cô gái thế kỷ 21 ngất đi rồi tỉnh lại thành Mã Nhĩ Thái Nhược Hi giữa triều Khang Hi, vướng vào tám hoàng tử. Đồng Hoa không phát minh xuyên không, nhưng cô làm cho nó cảm xúc.

Phim 2011 với Lưu Thi Thi và Ngô Kỳ Long đã định nghĩa lại cách phim cổ trang Trung Quốc hiện đại trông và cảm giác. Cấu trúc "nữ chính hiện đại bị mắc kẹt giữa nhiều hoàng tử" sau đó được sao chép trong hàng trăm ngôn tình.

Đọc nếu bạn muốn hiểu vì sao thể loại xuyên không thống trị bảng web novel Việt Nam suốt mười năm sau đó.

Sam Sam Đến Đây Ăn (杉杉来吃)Cố Mạn (2007)

Cuốn ngôn tình đầu tiên định hình mô típ tổng tài bá đạo theo hướng dễ chịu. Sam Sam, kế toán bình thường ở một tập đoàn lớn, bị tổng giám đốc Phong Đằng "thuê" để hiến máu cho em gái anh ta. Quan hệ phát triển từ ép buộc qua bảo vệ đến yêu đương thật sự.

Phong Đằng là phiên bản đầu tiên của "tổng tài cưng vợ tới trời": không bá đạo chỉ vì bá đạo, mà bá đạo có lý do. Sau Sam Sam, mọi tổng tài trong ngôn tình hiện đại đều phải có lý do bá đạo, hoặc bị độc giả vứt sách.

Phim 2014 với Triệu Lệ Dĩnh và Trương Hàn đưa Sam Sam thành chuẩn rom-com truyền hình Trung Quốc.

Tới Tuổi Trẻ Sắp Trôi Qua (致我们终将逝去的青春)Tân Di Ổ (2007)

Bản coming-of-age định hình cách ngôn tình hiện đại nói về tuổi đại học. Trịnh Vi yêu Trần Hiếu Chính suốt bốn năm, anh ta bỏ đi du học, cô gặp người khác và sống tiếp. Cuốn này không phải một câu chuyện kết thúc đẹp. Nó là câu chuyện trưởng thành.

Tân Di Ổ viết thanh xuân không như một mộng tưởng mà như một mất mát có thể chấp nhận. Đó là khác biệt then chốt.

Phim 2013 do Triệu Vy đạo diễn đã đem cuốn này tới hàng triệu khán giả không bao giờ đọc tiểu thuyết.

Đông Cung (东宫)Phỉ Ngã Tư Tồn (2007)

Cuốn ngôn tình cổ đại bi đát nhất trong danh sách này. Tiểu Phong, công chúa Tây Lương, bị gả cho Lý Thừa Ngân, thái tử Trung Nguyên, không biết rằng anh ta là kẻ đã tàn sát gia đình cô. Khi cô nhớ ra, đã quá muộn.

Phỉ Ngã Tư Tồn không viết hồi kết hạnh phúc. Cô viết hồi kết thật. Đông Cung định nghĩa lại thế nào là angst trong ngôn tình cổ đại: không phải thử thách trên đường đến hạnh phúc, mà là thiệt hại không thể sửa.

Phim 2019 đã làm dịu kết thúc cho khán giả truyền hình. Tiểu thuyết không dịu.

Hậu Cung Chân Hoàn Truyện (甄嬛传)Lưu Liễm Tử (2007)

Đỉnh cao của cung đấu trong ngôn tình. Chân Hoàn vào cung làm phi tần Hoàng đế Ung Chính, ban đầu ngây thơ, sau đó học cách sống sót trong trò chơi quyền lực phức tạp nhất văn học ngôn tình từng dựng.

Lưu Liễm Tử dạy thế hệ tác giả sau cô thế nào là viết một nữ chính không phải nạn nhân. Chân Hoàn không thắng bằng tình yêu. Cô thắng bằng tính toán.

Phim 76 tập năm 2012 đã trở thành hiện tượng truyền hình Trung Quốc và sản sinh ra cả một làn sóng cung đấu. Mọi ngôn tình cổ đại sau đó phải xử lý cái bóng của Chân Hoàn: hoặc là copy, hoặc là viết khác đi có chủ đích.

Tam Sinh Tam Thế Thập Lý Đào Hoa (三生三世十里桃花)Đường Thất Công Tử (2008)

Cuốn ngôn tình tiên hiệp định hình cả nhánh huyền huyễn trong thể loại. Bạch Thiển và Dạ Hoa, hai thượng thần xuyên qua ba kiếp sống và ba lần phải biết nhau lại. Đường Thất viết tình yêu cổ thần như nó là một quy luật vũ trụ, không phải lựa chọn cá nhân.

Phim 2017 với Dương Mịch và Triệu Hữu Đình đưa thể loại tiên hiệp lên cấp độ mainstream toàn châu Á. Sau Tam Sinh Tam Thế, mọi tác giả viết về thần tiên phải đối mặt với câu hỏi: viết tình yêu thần như định mệnh vũ trụ, hay viết thần như con người mặc áo cổ trang.

Đọc nếu bạn muốn hiểu vì sao thể loại huyền huyễn sau 2008 không thể quay lại trạng thái trước đó.

Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên (微微一笑很倾城)Cố Mạn (2009)

Cuốn ngôn tình đầu tiên đưa thế giới gaming online thành bối cảnh tình yêu hợp lý. Bối Vy Vy và Tiêu Nại gặp nhau trong một trò chơi MMO trước khi gặp nhau ngoài đời. Cố Mạn viết cuộc sống số như nó là tiếp nối tự nhiên của cuộc sống thật, không phải đối lập.

Cuốn này thiết lập trope "campus + gaming" mà các ngôn tình hiện đại sau 2009 vẫn còn dùng. Phim 2016 với Dương Dương và Trịnh Sảng đưa nó tới đỉnh cao mainstream.

Đọc nếu bạn muốn hiểu thế hệ tác giả ngôn tình hiện đại Z lớn lên đọc gì.

Em và Anh (你和我的倾城时光)Đinh Mặc (2013)

Cuốn này định hình tổng tài hiện đại sau Cố Mạn. Lâm Thiển, biên kịch trẻ, vướng vào hợp đồng hôn nhân giả với Lệ Cảnh Nguyên, tổng giám đốc lạnh lùng có sẹo lòng từ quá khứ. Đinh Mặc viết hôn nhân hợp đồng với cấu trúc tâm lý chặt chẽ hơn các cuốn trước.

Trong Em và Anh, tổng tài không chỉ giàu và đẹp trai. Anh ta có chuyện riêng, sai lầm, lý do để khép kín. Đinh Mặc dạy thể loại rằng tổng tài cần lý do bên trong, không chỉ địa vị bên ngoài.

Phim 2018 với Triệu Lệ Dĩnh tăng tiêu chuẩn cho rom-com tổng tài. Đọc nếu bạn muốn thấy hợp đồng hôn nhân hiện đại có cấu trúc tâm lý chặt chẽ ra sao.

Tới Tháng Năm Ấm Áp Của Chúng Ta (致我们暖暖的小时光)Triệu Cương Cương (2014)

Cuốn cuối cùng trong danh sách. Đây là điểm chuyển. Triệu Cương Cương viết ngôn tình hiện đại nhẹ nhàng theo cách hậu Cố Mạn, không bá đạo, không cung đấu, chỉ là tình yêu trong trường đại học. Cố Vị Dạng và Diệp Đắc Băng yêu nhau qua những chi tiết nhỏ: bài tập chung, đêm ôn thi, gặp nhau ở thư viện.

Cuốn này định hình "sweet campus romance", thể loại nhẹ-không-có-bi-kịch chiếm lĩnh thị trường web novel Việt Nam sau 2015. Phim 2019 với Lăng Mỹ Dao và Hình Thiệu Lâm là kết quả thẳng của Triệu Cương Cương.

Đọc nếu bạn muốn thấy ngôn tình hiện đại trong phiên bản dịu nhất nó từng đạt tới.

---

Mười cuốn này không phải là mười cuốn ngôn tình hay nhất theo nghĩa cá nhân. Đó là một danh sách khác.

Đây là mười cuốn mà mọi tác giả ngôn tình Trung Quốc và Việt Nam sau 2014 phải đọc, dù họ tự nhận đã đọc hay không.

Nếu tranh luận trên BookTok Việt Nam là một môn thể thao, mười cuốn này là sân tập. Lần sau ai đó hỏi "ngôn tình nào đáng đọc nhất?", bạn có thể chuyển danh sách này thay vì gõ ba mươi tin nhắn.

Tôi đọc lại từ #1. Đừng @ tôi về #5.